TE WHETU O TE TAU.

Tapu, kua ringihia mai tenei e kite nei, o rongo
nei koutou " Nga Mahi 1133

Ko te kauwhau a Pita mana tonu, i reira, aue
ana to mano, i te mamae mo a ratou hara, kara
nga tonu mai ki a Pita ki nga Apotoro katoa, ' E
nga tangata, me nga tuakana, me pehea e ma
tou ? ' Nga Mahi 1136 Ka rongo a Pita ki
enei kupu, ka mea atu ki te mano, "Ripeneta,
kia mira koutou katoa, i te ingoa o Ihu Karaiti
mo te murunga hara, a, ka riro mai ki a koutou
te horomatanga o te Wairua Tapu ' Nga Mahi
1138

Whakaae ana te mano i konei ki te kupu o te
Atua i whakapuakina ra e Pita, a, "Ko ratou i
tango hari i te kupu, i mira, a huihuia ana ki a
matene toru mano o nga wairua" Ngatahi
1141

UPOKO HI

Na, ka kite nei tatou, ko Hiruharama te Hahi
tuatahi, te matua o nga Hahi katoa o te ao, a,
ka kite hoki tatou i te tika o nga minita i whaka
rerea iho e te Karaiti, hei hapai i tana kupu
No te mahinga paotanga o te Hahi ki Harahara
ma, ka wawahi nga Apotoro Kawea ana te
rongo pai ki Anatioka, ki etahi atu whenua o
Ahia, ko etahi i pakaru mai ki Oropi, ki nga
whenua o Kirihi, ki Roma, ki Paniora, ki Inga
rangi hoki Haunga te taonga o te kupu ki
Kateiha, me etahi atu whenua o Awherika.

Ko te pihopa tuatahi o te Hahi i Hiruharama,
ko Hemi tama a Arapiu he teina a Hemi ki te
Ariki I taua takiwa, he kupu noa iho nei te
pihopa, kahore i ahua ke nga kakahu, me nga
tikanga, i rite te whakaaro o te Hahi katoa, a,
ko nga pihopa me nga kaumatua i whakapononga
i a ratou, na te Karaiti hoki tera tikanga pai i
whakatakoto i mua atu o te matenga I tau-
tohetohe hoki nga akonga i mea, ko tehea ra hei
rangatira mo ratou Ka rongo te Ariki, ka mea
atu, "Ko nga kingi o nga tauiwi hei rangatira mo
ratou, ko o ratou kai tohutohu e meinga ana
he hunga mahi pai Otira, kaua koutou e pena,
engari, ko te mea nui o koutou hei muringa, a,
ko te rangatira, kia pera mo ia e whakapononga
ana " Ruka xxii25, 26

Ko te runanga tuatahi o te Hahi o te Ariki, i
tuna ki Hiruharama, i reira a Paora, a Pita, a
Panapa, me te tini atu, ko Hemi ia te upoko o
taua runanga, i a ia te kupu whakamutunga, a,
ko tana kupu i mana i te mano Nga Hahi xv

13 Ko te tau i tu ai tenei runanga, ko te 51
Ko te take i tu ai taua runanga he korero no
etahi o nga Parihi ki te Hahi o Anatioka, "ki te
kore koutou e kotea ki te ritenga a Mohi, ekore
koutou e ora " Nga Maki xv1

Noho noa nei a Hemi hei kaumatua mo te

Hahi matua i Hiruharama, taea noatia te tau 62,
Ka mate ia, he mea kohuru na nga Hurai Tonoa
ana e nga rangatira o nga Hurai, i kino nei ki te
rongo pai, kia kake a Hemi ki tetahi o nga keo
koanga o te temepara whakapuaki ai i ana kupu
kia ata rangona e te mano No te ekenga, ka
whakataka iho o ratou, a, akona ana ki te kohatu
Ka whakaaio a Hemi ka mate ia, ka tuturi nga
tini, kawea, "E te Ariki te Atua te Matua, ka
mai atu nei ahau mo ratou, no te mea, ekore











ratou e matau ki tenei mahi a ratou ' Puta kau
ano enei kupu i te mangai o Hemi, ka rere atu
he tangata me te pouwhenua, akona ana ki te
matenga Na taua rakau, na te kohatu whiu
mai o te tokomaha, ka mate a Hemi te Tika i to
whenua i kohurutia ai tona Ariki a Ihu Ko te

 roa tenei o nga Hemi i mate ki Hiruharama, i o
Hemi te tama a Heperi, na Herora te kingi
patu Nga Mahi xii2

Ka mate a Hemi te Tika, ka tangotango wha
kaaro te Hahi ki tetahi tangata hei whakakapi
mo tona turanga, hei upoko mo te Hahi matua
Ko ta ratou tangata i pai ai, ko Hamiora, tama
a Kereopa raua ko Meri Ko nga tau i Kawana
ai a Haimona i te Hahi i Hiruharama 43, no
te tau o te Ariki 107 ka mate a Haimona te tua
rua onga pihopa o Hiruharama, i kohurutia he
mea ripeka Otira ko te mana anake o te Hahi
i Hiruharama i kitea i te tau 107, ko te mana o
te iwi kua ngaro noa atu kia rite ai hoki te
poropititanga o te Ariki e kii nei, ' E tae mai nga
ia ki a koe, e tu ai te maioro a o hoa riri i waho
ake i a koe; a, ka kamapotia koe, a, ka tauaraitia
koe i tetahi taha, i tetahi taha A, ka whaka
horoa koe ki raro ki te whenua, me ou tamariki
i roto i a koe, a, ekore e waiho tetahi kamaka i
runga i tetahi kamaka i roto i a koe, no te mea
kihai koe i matau ki te wa a to tirohanga '
Ruka x1x43, 44.

TE TANGI A RAWIRI MO HAORA RAUA KO

HONOTANA

Hinga ana te ataahua o Iharaira,

Ki runga ra ki ou wahi tiketike,

Ano te hinganga o nga nui'

Kauraka ra e korerotia ki Kata,

Kauaka ra nge e panuitia ki nga ara o Ahakorono

Kei hari ra e nga tamahine a nga Parihitini

Kei whakakoakoa nga tamahine a te kokoti kore

E nga maunga o Karapoa, kauraka he tomairangi

Kauaka ra he ua ki runga ki a koutou,

Nga mara hoki mo nga whakahere,

Na te mea koa, i whiua kinotia ki rena

Te tauarai o nga nui, te tauarai o Haora,

Engia ano ia kihai ia i whakamahia ki te hinu

I te toto o nga mea mate, i te ngako e nga nui

Kahore i hoki ki muri te kopere a Honatana,

Te hoari ra a Haora kaore i hoki kau mai

Ko Haora raua ko Honatana i humarie,

I ahuareka i te oranga ai,

A, i to raua matenga, kihai i wehewehea

Hira ake to raua roto i nga nehera,

Rahi ake te kaha i nga raiona

E nga tamahine o Iharaira,

Tangihia mai a Haora,

Nana nei koma i hipoki

Ki nga mei pakurakura,

Me etahi atu whakahari,

I whakapiri ki o korua kakahu

Nga koma hei whakapai iho

Ano te hinganga o nga nui,

I waenga parekura'

Patua iho koe e Honatana

Ki ou wahi tiketike

i, koera ana au ki a koe,

E toku tuakana e Honatana

Nui atu to ahuareka ki au,

He aroha whakamiharo tau ki ahau,

Hua ake i to aroha wahine

Ano te hinganga o nga nui '

Nga patu hoki o te whainga ngaro noa ia e

