MATARIKI.



" KO IA HE TARINGA ONA HEI WHAKARONGO ME WHAKARONGO."

NO. 1. SUPPLEMENT TO THE " AUCKLAND FREE LANCE," APRIL 23, 1881.



MATARIKI

APERIRA 23, 1881.



Ko ahau, ko MATARIKI, te whetu o te
ahiahi, e tarewa atu nei i runga i te pae,

e titiro atu ana, e whakina atu ana tau

whetu ki nga mahi a nga Kaiwhakamate

i a koutou whenua. E ara tonu ana
ahau i te ra, i te po, e heteri aua ahau, i
nga mahi kino, e mahi ana ki runga ki a
koutou whenua. E karanga atu ana
hoki ahau. Aue! E hika ma E! Ka
mate koutou! Ka mate koutou! Ara
o koutou whenua.

E rite ana ki tetahi pukapuka u kore-
rotia ana e koutou, i pena taku mohio-
tanga ki to korero kia koutou i nga wha-
kaaro a nga kaiwhakamate i o koutou
whenua.

I roto i nga tau kua pahure ake noi
he nui nga mate mo nga whenua i kitea
atu. I kitea atu e au nga tane, nga
wahine, nga tamariki, nga pani, nga
pouaru e tuku atu ana o ratou whenua
ki te ringaringa o tetahi tangata ke pu-
puri ai. Kia ki atu ahau, kaore e mau
—A—ka hoki atu ano kia koutou.

Whakina atu ana hoki taku whetu ki
ana pononga-utu, e haere ana ki roto i a
koutou, e whakawai ana ia koutou, e
mea ana kia koutou " Tuhi tuhi! tuhi
" tuhi! Kia matou pukapuka. Kei
" konei he oranga mo a koutou whenua.
" Ma reira hoki ka puta nui te moni kia
" koutou. Ka pena tonu te nui o te

" moni, me te hirere wai e maringi mai
'' ana i runga i nga maunga."

Katahi ano, ka tiro atu, E! Ka koa
nga ngakau u tu hunga whakawai, a,
mai ra.

No taku kitenga atu i enei mahi he
ki runga ki au, no tu mea, ko to koutou
matua tenei i te ao nui, ku u koutou
whenua, hei oranga mo koutou, ara, mo
o koutou tamariki e tupu aku ana i rutu
i te takiwa o tu Pakeha. Koia anu
hoki te mea hei whakarangatira ia ratou
hei whangai i a ratou, E mohio ana
huki koutou ki nga tu tangata kaore
nei o ratou whenua e haere noa aua i
nga rori, a, kaore he taunga iho mona
ki raro, a, matu noa ia. Na, E hika
ma, ko taku mua, kia pena koutou inai-
anei. Kaore he aroha e te tangata ke
kia koutou. Kua hoatu e te Kawana-
tanga he Karauna Karaati ki koutou,

mo o koutou whenua. Puritia nga wahi
hei oranga mo koutou. Ko nga wahi e
toe ana, me he mea ka hiahia koutou ki
te tuku, he huarahi marama ano mo
tena. Kaua e tuku atu i o koutou
whenua, ki etahi Komiti, ki etahi kaiti-
aki noa iho ranei Kaua ano hoki e tuku
i o koutou whenua i runga i nga ritenga
Kamupene. Kia ki atu ahau kia kou-
tou, he mate ano kei roto i ena mahi.
Te mea tika anake ina ka hoko atu te
whenua, me noti, me koura, me hirivva,
Haere atu ana te whenua, haere mai ana
te moni. Inakoa i runga i tetahi wha-
kataua kia o koutou tupuna,' " Haere
maaha, Waiho maaha." Tena, ko te

tuku atu ki nga tangata ke noa iho wha-
kahaere ai, kaore he tika mo koutou i
roto. Ko te whenua te rawe i pahure?



He Ture hou mo nga Kai-
tiaki.

He arai atu i te he.



KUA kitea nuitia te he o te mea o to kai-
tiaki. He nui nga tangata e mate ana i
runga i tu ratou tukunga atu i o ratou
whenua, taonga, ki etahi tangata hei tiaki
ui. Kitea iho ana, tino pau atu aua whenua
me nga huanga o roto i; ma kaitiaki. Ko
nga tangata nona eke nga whenua, nga
taonga, tino mate atu. Ko te mate hoki
ra tenei, i tino poharu rawa atu nga ta-
ngata nona tu whenua i runga i te whaka-
haere he a nga kaitiaki.

E ki ami te nupepa Pakeha, tu Herald
o Turanga, kei te mohio noa atu nga ta-
ngata o taua kainga ki nga mahi he i
mahia e etahi o nga kaitiaki o Nui Tireni.
E ki ana hoki taua niupepa, he nui rawa
atu to mate o nga tangata nona nga
whenua, ngu taonga, i runga i te pokanoa
o nga kaitiaki ki te kai ngaro i nga moni
u puta ana i roto i nga whenua nga taonga
ranei e tiakina o ratou. Na, i tenei, ka
titiro to Paremata a tenei tau, i enei he.
Ka tu te Paremata, ia Mei ia Hune ranei e
haere aku nei ka tahuri ratou ki te hanga
i tetahi ritenga hou, mo tenei mahi, hei
whakaora i nga tangata e tukuna atu ana
o ratou whenua ki nga kaitiaki noa iho,
kia taea ai hoki to titiro ki te tika ki te he
ranei o nga mahi a nga kaitiaki noa iho.

He whakaatu atu tenei ki nga Maori,
tenei ano Te Tino Kaitiaki a te Kawana-
tanga, he Kaitiaki mo Te Katoa, ara, mo
nga tangata e mate wira-kore ana, mo nga
tamariki e ona whanaunga kore ana, mo
ngu whenua, me nga whenua taonga ranei
kaore e mohiotia, nowai ranei, no wai
ranei. Me hemea ka ho te mahi a taua
Tino Kaitiaki ma te koroni tonu o Nui
Tireni e utu to hunga no ratou te whenua
tiaki i mahia hetia. Na, ko etahi kaitiaki
noa iho, me he mea ka he o ratou, whaka-
haere, mehemea ka tangohia ketia nga
moni. mehemea kaore a ratou moni hei niu
ia ratou hara, katahi ka tino mate rawa