NAMA 10         WAIRARAPA.           KURAE  TUREI 5th 1898.             \_\_\_\_   Wharangi No. 1
" TE PUKE KI HIKURANGI."

•  Kia mahara ra ki tou kai-hanga i nga ra o tou
Tai-Tamarikitanga, i te mea kahore ano kia
tae noa mai nga ra o te kino, nga tau e mea
ai koe, kahore aku ahuareka ki enei tau, i te
•mea kahore ano kia pouri noa te ra, te mara-
•matanga, te marama, me nga whetu, a, kahore
ano kia hoki mai nga kapua i muri i te ua.
I  I te ra e wiri ai nga kai-tiaki o te whare, a,
ka piko iho nga tangata marohirohi, ka mutu
ano hoki ta ngai kai huri, no te mea he toru-
toru ratau, ka pouri ano hoki nga mea e titiro
•mai nei i nga matapihi. E nga Tai-Tamariki,
le nga Tai-Tamahine, titiro ki nga kupu i ru-
nga ake nei, ata whakaarohia e koutou. Kia
•marama  te ngakau, kia mau te Hinengaro,
•ko koutou te rama, mo nga Kaumatua, me
Inga Kuia, kua tae koutou ki nga Matauranga
nunui, o roto o tenei wa, kua whiti mai nei
•te maramatanga, ki runga ia tatau kua pehia
 te ao, tahito, ki raro io tatau waewae, e taua
 maramatanga.
   He Iwi Mohio nui o koutou Tipuna kua
 ngaro ake nei ki te po ko nga Kaumatua me
 nga Kuia kahore o ratau matauranga ki nga
 mea hou o tenei wa, ka mutu ta ratau ko nga
 mea o mua, ko koutou e aku Tamariki e aku
 Tamahine kai te whakaakona i roto i nga
 kura a o tatau hoa noho tata e homai noa nei
 e ratau mo koutou, tirohia atu e koutou a
 ratau mahi, nga Tai-Tamariki Taane titiro
 atu ki nga mahi a nga Taane Pakeha, ahakoa
 he aha a ratau mahi e mahia nei e ratau i o
 tatau aroaro e titiro atu nei o tatau konohi e
 matakitaki kau atu na, ko te mea tuatahi hei
 whainga atu ko te mahi a o ratau ringaringa
 e heke nei o ratau werawera, e tuturu nei ki
 te Whenua, Haunga a ratau mahi e titiro atu
 nei tatau he pene e arahi ana, ma nga mea
 tena o koutou e neke atu ki te Waahi hohonu,
 he tokomaha i karangatia he ruarua i whiri-
 whiria hopukia i to raro kia mau ai, herea te
 waewae o muri o to kau ka riro mai te miraka
 ia koe, e aku Tamariki whakamahia o koutou
 mahunga me o koutou ngakau, titiro ki mua
 i o koutou aroaro me te arataki pai ia koutou
 Parau, kaua e titiro mai ki muri, hei runga i
 to Patau o konohi ka marama koe e aku Ta-
 mahine e noho mai nei i roto i "nga Whare
 Kura akonga matauranga,  titiro atu ki nga
 mahi a o koutou hoa noho tata e mahi na i
 roto i o ratau Whare me te tiaki pai i a ratau
 Tamariki i o ratau hoa, Taane me te wa e
 kawea ai a ratau Tamariki, ki te moe i te wa
o te po.
  Me te ahua o nga kai e hoatu ana e ratau
ki a ratau Tamariki, me te ahua o nga mo-
 enga me te wa e ara ai i te moe o te ata, aku
Kotiro, ata whakaarohia tenei e koutou ata
 irohia he hoa mo koutou kia tau ai te rangi-
 marie kia korua me to korua Whare katoa,
 e aku Tamariki Taane kahore nei i tae ki te
whakaakoranga Kura, ki te hiahia koe ki te
whakamatau i nga mahi a o koutou hoa noho
tata e mahi nei i waenganui i a tatau ata
haere atu ki tetahi o. ratau e mohio "aha koe
ata ui atu ki a ia i runga i te ngakau ata ki-
mi marie tera ia e tohutohu mai kia koe i te
huanui mou e haere ai, a tutuki noa ki tou.
  ora, titiro atu ki mua i to aroaro kaua e tahu-
 ri ki muri, mo matau mo nga Kaumatua a
  muri nei, kaore hoki i tae ki nga whakaako-
 ranga Kura, e nga Kaumatua Taane Wahine,
  tukua a koutou Tamariki ki nga Kura kua
  homai mo a koutou Tamariki me titiro atu
 • tatau ki mua i o tatau aroaro me te titiro atu
  me te whakarongo ki nga Iwi nuinui o te ao
  he Kura  to ratau tika me to ratau ora, he
  ahakoa kaore tatau i tae ki nga Kura ako i
  nga matauranga nunui, engari ki taku maha-
  ra i taea e tatau etahi waahi o to tatau ora-
  nga e rua enei pukapuka kai roto i o tatau
  ringaringa, ko te Kawenata Tawhito, me te
  Kawenata Hou, pau katoa nga whakaakora-
  nga e mahia nei i roto i nga Kura.
    Kaore tetahi naahi matauranga ranei i ma-
  hue atu i te Iwi nana ana pukapuka, te hoatu
  ki roto, he whakaaro no era pai kia tatau
  i tuhia ai enei pukapuka, ahakoa nga painga
  mo te tinana, mutu  katoa, ahakoa  mo te
  wairua, rite katoa, kei roto i aua pukapuka e
 tohutohu ana i te huanui e whiwhi ai te ta-
 ngata i te rawa hei oranga mo tona tinana,
 e tohutohu ana hoki i te huanui e rawa-kore
 ai te tangata, e tohutohu ana hoki i te huanui
 e rangatira ai te tangata, i runga i nga mahi
 pai e whakaata ana i te huanui e hoki ai te
 tangata kite iti rawa ata e kore nei e hoki ake
 ano ki tona ahua  tuatahi, tenei te tokotoko
 o Arona, i tipu ra hei rakau nui, ia ratau e
 kopikopiko ana i te koraha, kua iihi mai ano
 nga manga  ki runga ia tatau. Tena e aku
 hoa Kaumatua,  puta noa nga motu e rua,
 Aotearoa, me te Waipounamu, me o raua mo-
 tu  ririki. He whakahau   tenei naku kia
 koutou, ahakoa pai mai koutou, kore ranei,
 kimihia e tatau nga tikanga o a tatau puka-
 puka, e kiia nei, he Paipera Tapu, ae ka mahi
 au i enei pukapuka.
   I tenei wa, ia tatau e noho nei me te wha-
 kaaro te ngakau ki nga mahi o roto i enei ra,
 me te titiro iho ki nga mahi o enei ra kua
 hori ake ki muri ia tatau, me, timata mai i te
 tau o to tatau Ariki," 1840, e ora ana nga
 Kaumatua Rangatia me  o ratau Iwi me o
 ratau Hapu, a tenei ano etahi o aua Kauma-
 tua Rangatira me nga Tai-Tamariki Ranga-
 tira, kei roto i te Iwi e tu ana i enei ra, Tai-
 hauauru.  Meiha Topia Turoa,  ...  ... ...
               ..... Utiku Marumaru,
Ratana Ngahina, H. Rangitakoru. Hue Te
Huri, Kereopa Tukumaru, Wi Mahuri Te
Mataitaua, Kerei Te Panau, Tamihana Te
Hoia, Hoani  Rangiotu, Roore Rangiheuea,
Meihana.
   Tai Rawhiti;—   Teira Tiakitai, Henare
Tomoana,  Urupeni Puhara Hawaikirangi,
Mohi Te  "Atahikoia, Otene Meihana,Paora
Ropiha, Ihaia Hutana, Heta Matua, Renata
Ropiha, Nepe Te Apatu, Ekengarangi Hapu-
ku, Pohuka  Hapuku, Tangatake Hapuku,
Ringanohu  Hawaikirangi, Hiraka. Tuhua,
Retimana Te Kama, Manahi Paewai, Hanita
Te Aweawe, Nireaha.Tamaki,Hori Te Huki,
Matina Ruta  Tamaiwhakakitea Karaitiana
Te Korou, Anaru Te Hawari, Hoani Rangi-
takaiwaho, Eruera Turei Rangitakaiwaho,
Kiingi Ngatuere, Wiremu  Whatakorari, Te
Angaanga  Tapu  Kawekairangi, Paratene
  Matenga, Aporo Kumeroa, Eruha Te Maari-
  o terangi Karaitiana, Te Whakarato, Wiremu
  Hutana Whakaka, Hami Potangaroa, Kapene
  Tunuiarangi.
    Tena atu ano etahi o nga Kaumatua Ra-
  ngatira, me etahi atu Tai-Tamariki e wha-
  kahaere ana i nga mahi o roto i enei ra, e
  pupuri ana -hoki i nga tikanga o te whakapo-
  no, nana nei tatau i whiwhi ai ki nga mata-
  uranga  hou, pai atu hoki i nga pai katoa,
  nana hoki o tatau tinana i uhia ai ki nga ta-
  onga  hou o  te ao, e kite nei tatau i tenei
  matauranga nui, kahore he waahi o te tinana
  i mahue, hei kai ma te matao, ma te huka,
  nga kai e kainga nei e tatau, i heke mai i nga
  motu e tu mai nei i te moana whanui, kowai
  hoki ka kite i o ratau ahua, me te tipunga o
  nga kai, heoi ano te mea i kitea e tatau, ko
  te taenga mai ki konei, kua maoa noatu, ko
  te kai anake, no konei ka whakaaro ake te
  ngakau, he mea hou nga mea katoa otenei wa,
  he oranga nui tenei kua homai mo tatau, nga
  mea hou  katoa e kitea nei e o tatau konohi, e
  whiwhi nei hoki o tatau ringaringa, na- te
  Whakapono katea i homai, na te Iwi, he mea
  nui ano tenei hei whakaarotanga ma tatau,
  haaunga hoki o tatau rawa me to tatau one-
  one, kai te marama te takoto o ena kai, nga
  taha e rua maana e titiro, keia tatau tonu nei
  hoki raua e noho ana, engari nga tangata nga-
  ro i roto i te mana huihui.
    E nga Wahine, e mihi ana au mo koutou
 kua mau nei ki te huata, me te patu , me te
  tokotoko, i roto i enei ra, ko koutou hoki te
  Whare  o te tangata i tipu ai ki te ao, e noho
 mai ra a Hinehauone i te one i Kurawaka, e
 tu mai  ra a Hinenuitepo i te parae i Whiti-
 naunau, e noho mai ra a Kuini Wikitoria i
 runga i te Torona ona tipuna i Ranana wahi
 o Ingarangi, i tuku mai nei i te "Tiriti, hei
 whakauru i nga Iwi, i nga Hapu, i nga Ra-
 ngatira Taane Wahine, me  nga  huihuinga
 tangata katoa o Aotearoa, me te Waipouna-
 mu, me o raua motu ririki, me nga whakati-
 puranga e heke mai i muri ia ratau, ki roto i
 tona mana huihui, pera hoki me era atu mo-
 tu nunui, me era atu Iwi nunui Rangatirata-
 nga, kua taka katoa atu ki roi» ki tona mana
 Rangatiratanga huihui, kua tae atu hoki tatau,
 ara a tatau Tamariki, ki te kawe atu i ta ta-
 tau mihi aroha pono ki to tatau Kuini atawhai,
 e noho mai nei i runga i ona mano tini tini,
 ki ana te tuawhenua kapi ana te moana i ona
 mano mano tua uri uri, a kaore i mahara iho
 ki tona nui, ki tona tiketike, me tona Ranga-
 tiratanga, e tu mai ra i roto i nga Rangatira
 nunui ona Iwi, a ka whakahawea mai kia
 tatau ki tenei Iwi kore noaiha, kaore i penei,
 engari i puta-ona roimata, i heke iho i tona
 waahi tapu, i te panuitanga atu a nga tangata
 rarahi ki a ia, kia te Kuini Wikitoria, i puta
atu hoki tona whakahau kia tukua mai he reta
whakautu aroha  mana, ma Kuini Wikitoria,
mo ta tatau mihi aroha mona, mo Kuini Wi-
kitoria, me ana kai whakahaere tikanga, tae
ana tetahi o ana kapa aroha mo to tatau
oneone; i tuhia ta tatou mihi aroha, e nga
Rangatira, e nga Mema o te Paremata o te
Koroni, ine nga Wahine Ariki, i tukua atu
kia Timi Kara, me ona hoa Minita o te Ka-

                                                                                          

                                      TE PUKE KI HIKURANGI.
  ai nga kaimahi, mo nga utu mo nga kaimahi
   kia tiakina paitia, mo nga whakariteritenga i
  nga tautohe i waenganui i nga kaimahi me
  o ratau Rangatira, mo nga utu ki nga huri,
  me nga  tikanga ano mo nga huri, mo nga
  Kura ako mahi, mo te whakapuke wai whaka-
  makuku  i te Whenua, mo te kari Kapia me
   etahi ata tikanga.
     E maharatia ana he mea tika kia whakari-
  tea he tikanga hou mo te Kaunihera i te mea
  e ahua rereke ana te ahua inaianei, ka tonoa
  atu kia mahia e koutou he Ture kia rite tahi
  ai te tu o nga Mema, ara kia whakakorea atu i
  runga ano i etahi tikanga i te tuunga o etahi
  Mema e tu nei hei Mema a mate noa ratau,
  hei whakatikatika i te Ture kia kana ai e ta-
  ea e te hunga iti te whakatu Mema mo te
  Paremata, a ka tukuna atu kia ata whiriwhiria
  e koutou tetahi Pire hei whakatikatika pera i
  nga Ture pootitanga Mema.
    E ahua tika ana ano te amuamu a te hunga
  e ki nei e taimaha ana te taunga iho o te Tu-
  re Pane Kuini ki ranga ki nga Kamupene kari
  Koura  e hiahia ana ki te mahi i era atu tu
  ahua o taua mahi, i te mea ahakoa a mahi
  kari Koara anake ana ratau, e meingatia ana
  kia utu ano ratau i aua utu Pane Kuini, ka
  tonoa atu kia whakarereketia te Ture kia taea
 te whakaputa atu taua oranga e tonoa mai
  nei.
    I te huihuinga i tera tau o te Hekeretari o
 Ingarangi mo kga Koroni ratau tahi ko nga
 Pirimia o nga Koroni, i maharatia tera nga
 Pirimia e whai kupu ki o ratau hoa Minita
  kia whiriwhiria he tikanga e taea ai te wha-
 kangawari nga  huarahi e puta mai ai nga
 taonga e hangaia mai ana i Ingarangi, kua
 oti te korero aua ti kanga, a e mahara ana aku
 Minita he mea  tika kia ahei te Paremata ki
 te whiriwhiri i aua take, i runga i to ratau
 mahara mehemea ka tae, he mea tika ano kia
 whakangawaritia nga utu Katimauta mo ru-
 nga mo aua tu taonga, a tera e puta he painga
 mo Ingarangi me tenei Koroni ano hoki.
   I te nui haere tonu o nga taonga e tukuna
 atu ana i konei ki nga wahi ke, a e mahara-
 tia ana ka tipu te oranga i runga i nga mahi
 katoa, i te tipu ano hoki te nui o nga taonga
 e hokona mai ana mo konei, na te kore ua i
 tenei tau i iti iho ai te hua o te oti me te wi-
 ti i te Waipoanamu, engari hoki na te nui
 ake o te utu mo aua hua i ahua ora ake ai ano.
   E mohio  ana ahau tera e ata whirihiria e
 koutou enei mahi ka tukuna atu mi ki a ko-
 utou, ka kaha tonu taku mahi whakahoa me
 taku tautoko i a koutou mahi, a ma te Atua
 koutou e atawhai, kia puta ai he painga mo
 tenei Whenua i runga i a koutou mahi, kia
 ora ai kia hari ai hoki nga Iwi katoa o enei
 moutere.



              Kia Purakau.
     Etita "O Te Puke Ki Hikurangi."
   Tena koe, kite pai koe tukua atu enei kupu
 hei titiro iho ma nga iwi maori katoa, o nga
 motu e rua nei.
   E nga Iwi, e nga Hapu, e nga Rangatira,
 e nga Tangata mohio, tena koutou  katoa,
tenei taku kai ma nga taringa whakarongo,
ahakoa mo a tenei wa, ahakoa mo a mua a-
 ke nei.
  He  whakahe naku mo te take nui e whaka-
haerea nei e te Kotahitanga, i roto i nga tau
ka waru nei, timata mai i te tau 1892, ara,
te tono mana motuhake, ara, Kawanatanga
motuhake mo te iwi maori, a, e mea ana nga
kai-whakahau o taua tikanga, he mana ano
i homai e te "Tiriti O Waitangi," me te ra-
 rangi 71 o te Ture nui o Niu Tireni 1852.
   E rua nga taha o taku whakahe, kaore he
Mana-motu-hake i homai ki te Iwi Maori i
roto i te Tiriti O Waitangi, na, mo te rarangi
71 o te Ture 1852 e tika ana, mo roto anake
i nga waahi tino Maori, e wehea atu i roto i
Nia Tireni, mo nga tikanga Maori o nga Ti-
puna, e hara i te Kawanatanga te whakaha-
ere mo nga Iwi Maori katoa i waho o aua
waahi i wehea ra hei takiwa tino Maori, te-
nei tetahi, kua pahure tona wa e rite ai tera 
Ture, kaa kore he waahi tino Maori i Niu
Tireni, ko te Rohe potae, ara, ko tona Ingoa
i mua ko te whenua Kiingi, i wehea i mua 
hei takiwa tino Maori, e mahi ai te Maori i .
ona tikanga Maori, e kore ai e ahatia atu e
nga Ture o te Koroni, no reira i kore ai e  ;
taea te tiki atu i roto i taua takiwa nga Ta- 
ngata. Kohuru, tahae ranei, no te Tau 1884 
ki te Tau 1986, ka taka tena Whenua katoa ;
ki taro i ta mana, o te Tare, ka huaina ko te 
   Rohe potae, na, ko te Whenua o Tuhoe kua
   Rahuitia, i raro i tetahi Ture o te Tau 1896,
  hei Whenua Maori tuturu, mo Tuhoe ano,
   kaore he ruri, he Whenua Pakeha ranei i ro-
   to i te Whenua katoa o Tuhoe, tena kei whe-
   a tetahi takiwa tino Maori i Niu Tirani, hei
  taunga iho mo te mana o ta rarangi 71, kore
  rawa.  Mo  te "Tiriti O Waitangi," ko te
  mana Rangatira o te Maori ki ona Whenua
  rae ona taonga, i whakapumautia ano ki te
  Iwi Maori, otira ko te mana Kawanatanga
  i tino mau kia te Kuini mo ake tonu atu, a
  ko te Maori ka uru tahi ki nga mahi me nga
  tikanga o te Kawanatanga, kaore rawa he
  Mana-motu-hake i tau mai ki te Iwi Maori,
  kore, kore  rawa  atu, tena oti tirohia, a,
  whakaarohia iho te waahi tuarua o te rarangi
  71, o te Ture nui 1852, e penei ana, ka ahei
  te Kuini i runga i tana reta tapu (Peitana)
  ki te whakamana Kawanatanga atu mo taua
  takiwa; na mehemea he mana Kawanatanga
  i tau mai mo te Maori i te "Tiriti O Waita-
  ngi," he aha i ki ai te rarangi 71. ma te
  Kuini rawa e tuku mai i runga i iana reta
  tapu, koi ana tetahi tohu, hei tautoko i taku
  e mea atu nei, kaore he mana Kawanatanga
  i homai ki ta Maori e te "Tiriti O Waitangi,"
  engari to tatou Rangatiratanga i pumau kia
  tatou ano, a ia tatou ano taua inana a tae
  noa ki tenei ra, ma tatou e tono he Ruri, he
  Kooti, ka peratia, a ma tatou ano e hoko atu
  e Riihi ranei, ka riro ai ko ta mana tiaki o te
  Kuini, i whakaritea ra e te rarangi toru o te
  "Tiriti O Waitangi." i mau tonu t3na kia te
 Kuini, a ko te Kawanatanga te kai tiaki, a
 ma ana Kooti komihana e whakamana nga
 hoko, nga Riihi, ka mana ai, ko te tuarua o
 aku whakahe,  mo te Kawanatanga maori,
 mehemea  ka tu he  Kawanatanga, ka tino
 mate kino rawa atu te maori, ara kaore he
 moni hei awhina e kiha ai te Kawanatanga
 maori, otira, kamahia he ture hei whakatau
 takoha, e tonoa ai nga moni Keiti taake kia
 utua ki te Kawanatanga maori, me nga ture
 hei pupuri i nga mana o nga  whenua kia
 ratou, ka rua nga moni takoha e utu ai te
 maori, ki te Kawanatanga maori ki te Ka-
 wanatanga Pakeha  hoki, mo ana Rori me
nga Reriwa, me nga Waea, nga Meera nga
 Kura, nga Piriti, nga Waapu, ngi Hohipera,
 me nga Hoia tiaki i Niu Tireni, me ona ma-
 hi katoa e kitea nei e tatou, tena ko te aha e
 ora ka pata ki te iwi muri, i to ratou Kawa-
 natanga maori, kaore rawa he tangata hei
 utu mai i te ai patai, e kore hoki e taea te
 whakaatu mai, ina te ora, he mea, he mea,
 engari ka taea te ki mai e koutou, ko nga kai
 whakahaere anake ote Kawanatanga maori,
 me ana kai mahi e ora i nga moni takoha,
 hei utu mo ratou, tenei ano tetahi, mawai e
 homai taua mana Kawanatanga ki te maori,
 otira i rongo au kua kohia he moni hei hae-
 re ki Ingarangi kia te Kuini, kaati, e penei
 ana, ma te Kuini e komai taua mana, kaati,
 me ki atu ano au, kore rawa he mana pena
 ia te Kuini, notemea kua homai taua inana
 Kawanatanga e te Kuini, ki te Kawanatanga
 o Nui Tireni, ko te Paremata te upoko o te
 Kawanatanga, ko te mana tiaki anake mo
 ona Koroni katoa, tenei ano tetahi, he Ture
 e kore e tae noa atu tetahi kupu ahakoa reta;
 waea ranei, tangata ranei, kia te Kuini, me-
hemea  ka haere noa atu, engari ma te Kawa-
na anake o Nui Tireni e tuku atu, ka tahi ka
 tae atu ki te aroaro o te Kuini, a ka whaka-
arohia hoki, otira mo te mana Kawanatanga,
kaore he mana pera ia te Kuini.
     Henare Tomoana:  Tena, ki te whiua
tenei Pire e te Paremata, ka taea ranei te tu-
ku atu ki Ingarangi, ma to reira Paremata
e paahi.
     Te Pirimia: Ko te Paremata o konei te
tino mana mo nga mahi katoa e pa ana ki
tenei koroni. Kaore a Te Kuini, te Kawana-
tanga ranei a te Kuini i Ingarangi e pa mai
kinga Ture e whakahaerea aria ete Paremata
o Niu Tireni Heoi ta Te Kuini he whakakore,
he whakaae ranei i te Pire ina tukua atu ki a
ia. Kei a i& te mana nui, no te mea ka taea e
ia te whakakore tetahi Ture i roto i nga tau
e rua i muri iho i te ra i paahiti ai taua
Ture.
     Na mo te Kiingi maori, ehara i te mea
e tu ana i runga i tona tikanga o taua Ingoa
Kiingi, e whakatete ana  ki te mana  o te
Kuini, kaore, engari he Ingoa Rangatira a-
nake, mo te Tangata i meatia e te Iwi hei
upoko mo te Iwi Maori i raro ano i te mana
o te Kuini, be noho Rangimarie tana be aro-
ha, whakahoatahi ki nga Iwi e rua, mehe-
mea ia i ahu ki runga i te tikanga ote Kiingi,
   ka whakatete atu ki nga Ture ote kuini, H
   totoro atu nga ringa o te Ture ki te peehi
   tana, Heoi ano i hua-kore ai tena tikanga
  noho motu ke atu ki waho o nga tikanga
  Kawanatanga,  a no naianei kaa ki te tata
  kua ura taua mema me taua Pire kei roto i
  Paremata, ahu rawa ake ki te huarahi ma
  ma kua tureiti, ara, kaa puts nga Whenua
  Raupatu, me te nuinga o nga Whenua o Nifl
  Tireni, kua kore hoki nga Whenua o Waika!
  i whakahokia ra e nga Kawanatanga o nu
  ki te Kiingi me ona Iwi, a kaore i paingia
  ratou, heoi ra ko te mea pai mo te Kiingi
  Maori, me noho ia ki te Kaunihera o te Koro
  ni, ki reira tono ai i ana i pai ai mo ton
  Iwi, otira mo te Pire  kua  takoto atu nei
  ki te Whare ia Henare Kaihau, ehara i te
  Pire pai mo nga Iwi o nga motu nei, engari
 ano mai rohea mo te takiwa o Waikato, tera
  pea e marama engari e mohio ana tatou, 
  takoto taua Pire ki te Whare a ngaro atu kia
  reira, pera ano me te Pire tono i te mana mo-
 tuhake, Heoi enei kupu, na e nga Rangatira
 o t9 Kotahitanga whakahaerea te Iwi ki nga
 huarahi marama,  ara, ki te ata titiro i nga
 mate tika o te Iwi Maori, me tono ano ki te
 Paremata o Niu Tireni me te  mahi whiri-
 whiri whakatikatika i nga Ture e pa, ana kia
 tatou a me korero ki nga Minita, me Pitiha-
 na ki te Whare Paremata, a tera e taea he ora»
 mo nga mate e mohiotia ana he mate tika,
 kaati te whai i te mana motuhake, i te Ka-
 wanatanga  mo  te maori, he mate tona
 tukunga iho o tena taha, ko nga moni kua
 kohia  mo  te haere ki Ingarangi, puritia hei 
 awhina ia koutou mo te rapu i nga mate tika 
 ki konei au >, kei maumauria aua moni ma
 nga Tangata  haere ki te matakitaki kau i
 tera taha o te ao, me ona Wahine o reira. I
                Heoi ano.              I
   Paratene Ngata. O Ngatiporou. 1/7/98. 1

          Makarika Waipiro Bay.        I
               May 28th 1898.        
    Ki te Etita                              I
             O "Te Puke Ki  Hikurangi."
   Tena koutou te Komiti Honore, e mea atu
 ana au kia tukua mai e koutou tetahi nupepa
 ki au kia tae mai maku e tuku atu te 10/
 kia koutou  ara ki te Etita o "Te Puke Ki
 Hikurangi."
   Heoi ano na ta koutou hoa aroha pono.
          Na  Hori Te Mataku.

                            
                 Papawai.
                   Hurae 6th 1898.
   Kia Hori Te  Mataku e hoa tena koe mo
 tou whare  katoa, heoi te raihi, tenei to tono
 kua  tae mai kia tukua atu he pepa kia koe.
 ae, e pai ana ka tukua atu.
                Heoi ano.
           Purakau Maika Etita.

         Makarika  Waipiro Bay.
                   Mei 28th 1898.
   Ki te Etita
             O "Te Puke Ki Hikurangi."
   E  hoa  utaina atu enei kupu toru toru ki
 runga ki  te Puke  na, tenei tetahi Mihini
 pokai Waea taiapa kua oti ia maua ko Harry
 Hascet kaore hoki taua  mea i kitea i mua
 atu katahi ano ka kitea taua tu mihini pokai I
 waea taiapa kati kanui te koa o taua Ranga- I
 tira mo taua mihini ko te Ingoa o to maua I
 Rangatira.                               I
        T.  E.   Sherewood. Esq

         TAUIRA POTO.
    ONGA TURE O TENEI PEPA.
                 (Ture 1.)
  Ko te utu mo te Pepa, o "Te Puke Ki Hi-
kurangi."  i te tau 10/- hereni, mo te ono
marama  e 5/6, mo te toru marama e 3/- hereni.
                 (Ture 2.)
  Ki te tono mai i te Nupepa, me penei te ahua,
o te Ingoa ki waho o te kawa.
      Ki te Etita o "Te Puke Ki Hikurangi."
                 Greytown Wairarapa
                 (Ture 8.)
  Ki te tuku moni mai koutou, ko te Tauira
ano tena i runga ake nei, hei nga moni oota
Poutapeta anake.
    Na te Etita o "Te Puke Ki Hikurangi."

  Re mea  atu tenei kei pouri mai koutou mo
te korenga o koutou Ingoa e puta atu i tenei
Pepa, ara o nga mea i kohi nei, me nga mea
 i tono tae atu ki nga rongo  korero.