Te Toa Takitini
Registered at the G.P.O as a Newspaper.
NAMA 8
HASTINGS
MAEHE 1,1922
TE RAU TAU HOU.
(Na Ihaia Hutana),
UA eke tenei ki te tau 1922 o to tatou Ariki o Ihu Karaiti a kua tahuri ake tatou whaka-muri kua titiro atu whaka-mua, kua uiui i roto i te ngakau ki nga mahi a te tinana i whai hua, ki nga korero i whai tikanga, ki nga mea i hua kore. He mea whai tikanga te pa-papa i a ia e awhi ana i te hua, otira ki te wehe ke i te hua kua tikanga koretia te pa-papa.    He ahakoa na te kupu a Te Atua nga mea katoa i te timatanga me te whakamutunga, otira na te nui o te " Aroha o Te Atua"i whakatangatatia ai Te Atua.    To te tangata tona korero he mea oneone, a to Te Atua tona korero he wairua, he tapu no te rangi.    Kua tomokia nei hoki e Te Karaiti nga whare oneone ko tana hoki tena i korero ai-" Koia kei roto i Te Matua a ko koutou kei roto i a Ia me Ia hoki kei roto i a koutou"' (Hoani 14.20.)—me tenei ano 'E haere mai Ia ki te mea wahi hei tukunga ake mo koutou a ka haere mai ano Ia ki te tango i a koutou kia noho ai ia kia koutou ki te wahi e noho ai Ia (Hoani 14.3.) Tomokia nga whare o te Rangi i runga i te kaha me te manawanui.
He tau hou tenei no to tatou Ariki. Ko te tikanga ma tatou he hari he koa. Tahia te marae, wharikitia te whare mo te Manuhiri o te Rangi. Whakapaia nga rama. To te manuhiri tona tumanako ko te titiro i nga koha o te whare. Kua eke tenei ki te taumata o te tumanako kia tatou ake mo nga mahi a-ringa mo nga mahi-a-whaka-te-hinengaro, ina ra kua maroke te maara kua pakari nga hua. No te Toronaihi nga korero ka eke ki te taumata o te Rau Tau Hou ara nga korero me ona tikanga weriweri, whakamataku ana tera! Otira ko te tino hua kua kitea inaianei ko te ahuatanga o tenei mea o te kete a te tangata. Tino marama te kitea atu o te ngakau whakaaro me te ngakau pohehe ara te kete putuputu te kete tatahi, te rua kei te ki, te rua kei te takere;

TE TOA TAKITINIMaehe I, 1922
MATENGA O TE PIRINIHA O HAWAIKI.
I roto i te whai-korero a Mr. Desha He manuhiri no Hawaiki i Omahu ka whakaatu ia i te mate kua pa ki ona hapu i te matenga o to ratou upoko ariki. Koinei ana kupu :—
Kua tae mai te rongo i roto i nga Nupepa o Hawaiki kua mate a Kalanianaole Kuhio te Piriniha o Hawaiki i te 7 o nga ra o Hanuere.    I whanau taua tangata ki te moutere o Kauai i a Maehe 27,1871.    He iramutu ia no Kuini Kapiolani.   I kurangia  ia ki Hawaii, ka paahi i nga kuru o reira, ka uru ki nga kura nunui o Amerika Ka mutu i era kura ka haere ki Ingarangi rapu ai i te hohonutanga o te matauranga i nga kura nunui o reira. Te hokinga atu ki Hawaii rokohanga atu e ia e raruraru ana tana iwi ki nga pakeha mo to ratou mana Maori. Ko te Kuini kua whakataka i runga i tona torona.   Uru tonu atu ia ki taua raruraru, ara ki te tautoko i to ratou kuini Maori.    Ka mau herehere ia, a e waru marama ona ki te whare-herehere.   No te tau 1895 i whakaputaina mai ai.    No muri iho ka haere taua Piriniha ki te matakitaki i te ao.    I tae ki Kanata (Canada), ki Itari, ki te whenua  o  nga  Paniora (Spain) ki  Paranihi  (France) tae atu ki Awherika (S. Africa).   Ka whakawhiti atu i reira ki Inia, ka ahu mai ki Nui Tireni, ki Ahitereria, ki Whiti, ka u ano ki Hawaii i te tau .1900.    I te 1902 ka whakaturia ia hei mema mo te Paremata.   Mai i taua tau tae noa ki tona matenga i tu tonu ia hei mema mo Hawaii ki te Paremata o Amerika.
Ko ana poroporoaki ki tona hoa wahine i penei:— "Kaua e tangi nui ki a au. Kaua hoki koe hei kakahu i nga kakahu mangu, engari hei nga kahu ma. Huri atu o whakaaro ki te hunga ora. Whakapaua to kaha ki te whakatika ka i nga huarahi mo te hunga e tipu ake ana. Ko taku tinana me whakapungarehu (cremate) ka nehu ai ki te urupa o aku matua."
I te ra i nehua ai i kati katoa nga whare o nga taone o Hawaii, a ko te hunga i huihui ki te whakanui i tana ra nehu, e rua-tekau mano tangata. He tohu tenei no te aroha nui o ana iwi ki a ia, pakeha, Maori, me nga iwi huhua o te ao kei Hawaii e noho ana. Ko taua tangata te morehu uri tane o nga momo kingi o Hawaii. He tangata pai, manaaki, whakaaro nui ki tona iwi Maori. He tangata i wehingia i arohatia hoki e te iwi pakeha.

Maehe I, 1922TE  TOA TAKITINI
KOHATU WHAKAMAHARA MO NGA
TE MAHIA.
No te Ratapu 15 o nga ra o Hanuere ka hurahia te kohatu whakamahara mo nga tamariki o Te Mahia i hinga i te pae o te pakanga. Koinei te kohatu utu nui kua tu ki nga takiwa Maori hei tohu whakamahara mo nga hoia Maori Huihui katoa te utu kotahi mano pauna.
He kainga whakamiharo a Nukutaurua ara a Te Mahia. He takiwa tera i nohia nuitia e te Maori inamata. He kainga i rangona nuitia tona ingoa i nga wa patu-weera. Tera ano hoki etahi tohu whakamiharo o nga tipuna mai ra no kei Te Mahia. Ina etahi: — 1 Te wai-whakaata o Tutamure. 2 Nga taro a Kea kei waenganui o Taiporutu me Tai-wananga. 3 Te Kuri a Maahu. 4 Te Ngoiro a Maahu. 5 Te Muka a Maahu. 6 Te Kuri mate a Maahu. 7 Te Ika- whenua ara te Matua o te weera (te Kauika paraoa). 8 Te paua a Kahungunu i riro ai i a ia a Rongomai-wahine. 9 Te aruhe a Kahungunu. 10 Te kiekie a Maahu. 11 Te waewae o Rongo-kako.
He kainga a Te Mahia i nohia e Ngati Kahungunu ki Wairarapa tae mai ki nga hapu o Porangahau. I te wa patu weera he maha nga ropu tai-tamariki e noho ana i era wahi, e kiia ana tae ai ki te 400 te tokomaha o nga tangata patu weera i nga wa e noho huihui ai ratou. He hanga aroha te ngaronga o te tangata inaianei.
Koinei nga kainga o Te Mahia, ko Oraka, ko Tokaroa, ko Te Putiki, ko Tuahuru, ko Te Wainui, ko Kahutara, ko Tauapata, ko Waikapoai, ko Ahuriri, ko te moutere e karangatia ana ko Waikawa (I u a Kapene Kuki ki Waikawa, nana hoki i whakatipu te korau ki reira), ko Te Mokimoki, ko Tohea (he pa whawhai), ko Papa-kahawai (he kopua kei reira, ki tonu i te ika) ko Te Riiwhi (he kainga patu weera), ko Waipapa, ko Waerota, ko Maungatea, ko Otunua (he ana katoa nga whare) ko Upoko-paoa, ko Taramahiti, ko Moemoto, ko Taupiri (he hiwi), kei reira te nohanga o te Turehu, ko Moemoto (he kainga patuweera) ko Te Kereu (he kainga patu weera) ko Maota, ko te Rangaranga ko Te Mahia (he one.) I nga wa o nga matua he kainga rongo nui katoa nga kainga o Te Mahia. Inaianei kua kore he tangata kia kotahi i etahi o aua kainga.

TE TOA TAKITINIMaehe 1,
Kaati, ahakoa te kore tangata ko te toto toa o nga tipuna kua tau ki nga uri morehu e noho mai ra i o ratou marae, inahoki na ratou rawa i tuatahi te tohu whakamaharatanga nui ki nga tamaraki Maori e takoto mai ra. Ko te kohatu nei na to ratou kaumatua pakeha na Te Omana (George Ormond) i whakahaere. Ko te nuinga o Te Mahia kua riro i a Te Omana. Ko te hoa wahine o Te Omana he uri rangatira no nga hapu o Te Mahia. Ko ta raua tamaiti ara ko Areka (Alec) i haere ki nga kura nunui o Ingarangi kura ai, a no te pakanga nei ka uru ki te ropu o Manchester, a tu tonu atu hei apiha mo taua ropu. Tokowhitu ana taina (ara turanga whanau) i matemate katoa, no Te Mahia anake.
Ko te kohatu he hoia tonu kei runga e tu ana. E 20 putu katoa te teitei o te kohatu. He mea karanga mai a Peneti Minita o Heretaunga hei whakahaere i te karakia hu-rahanga o taua kohatu. Ko Hemi Huata o Mohaka tona hoa i taua wa. Na Tiaki Omana i tango te arai. He karakia whakamiharo te karakia i hurahia ai taua kohatu, heke ana te roimata o te kuia o te tamariki i te kaha o te aroha, me te nui hoki o te ihiihi i te tapu o nga whakahaere.
I kauhau a Penei i te reo Ingarihi me te reo Maori. I muri iho i a Hemi Huata te kauhau. I muri iho na te Mea (Mayor) o Te Wairoa te whai-korero, muri iho ka tu mai te morehu kaumatua, ara a Ihaka Whaanga ki te mihi mo taua ra.
Ko nga korero o te kohatu kei te reo Ingarihi tetahi taha, ko tetahi taha kei te reo Maori. Koinei nga korero o te kohatu:  He mea whakaara tenei kohatu hei whakamaharatanga aroha kia Areka Omana, 2nd Lieutenant 1st Manchester Regiment, me nga tamariki o Te Mahia i mate i te wa te pakanga 1914 ki 1918.
Hone TangioraRawhi ra Wairau. Tere Tangiora.                  Raniera Wairau Rewi Tangiora.                  Wharekete Te Ngio. James  Brown
Mo te Puru me kai i te
WOODS' GREAT PEPPERMINT CURE, 1/9, 2/9 patara.

5 \_\_\_\_TE TOA TAKITINI                  Maehe 1, 1922
He tamariki ratou no   te whanau kotahi, kotahi   tonu to ratou hapu ko Rongomai-wahine.
" Kei wareware tatou,'"
" Pono tonu ratou taea noatia te mate."
I te takanga iho o te arai ka panuitia e Peneti nga ingoa i runga i te kohatu ka whakatapua te kohatu i runga i te Ingoa o te Matua o te Tama o te Wairua Tapu. I reira ka tuohu te iwi mo te meneti kotuhi, kaore he hamumu kaore he korikori, he inoi ngakau, he mahara i taua wa ki nga tamariki. I muri tonu iho ka tu tetahi o nga hoia i hoki mai i te pakanga a Tame Mete, ka whakatangi i te piukara whakamutunga ki runga i te tupapaku hoia, ara te " Last Post." I konei ka tangi hoki te pakeha te iwi mohio ki te reo o te piukara. He hanga aroha. Ka mutu te waiata mo te Kingi ka hoki te iwi kai.oa ki Tuahuru. I reira e manaakitia ana e nga morehu o era marae.  Ka pai ta ratou manaaki, manaaki kupu manaaki kui, I tae ki te 700 ki te 800 ranei te hunga Maori pakeha i hui ki taua marae i taua ra. Ko te kohatu kei te taha o te whare-kura e tu ana Pai tonu te tuunga ki reira kia mau ai ki roto i nga ngakau o nga tamariki e tipu ake ana te utu nui i riro mai ai i a tatou te wikitoria.
HONE MAKE. Na Canon Arthur F. Williams, B.A.
No te 11 o Hune, 1921, i hemo atu ai tetahi o nga morehu Kaumatua Karaitiana, o nga whakatupuranga ka ngaro ake nei. Ko Hone Mare tonu ingoa. A kua tono mai oku hoa me oku whanaunga kia tuhituhi ahau i etahi kupu mona hei perehi ki nga pepa a i e Hahi, hei titiro hei mahara hoki, ma nga tangata o enei whakatupuranga o muri nei.
He tino koroua a Hone i toku kitenga ia ia i te tau 1919, kua nuku ake pea ona tau i te 80 i tona haerenga atu. He tangata ngakau nui ia ki te whakapono, ki te karakia hoki; a ahakoa kua kapo ia i ona tau whakamutunga, he nui tona mohio ki nga karaipiture ki nga himene, ki nga karakia katoa.

TE TOA TAKITINIMaehe 1, 1922
Ki te ahua i whakapaua e ia ona   whakaaro   me tona kaha ki runga ki nga mea a te Atua : a ahakoa tokomaha nga tangata ki te whakahe ki ana tikanga, ki ana korero ranei, kaore ona wehi ki te tangata, i kitea hoki te hopohopo o nga tangata ki te whakarongo ki ana kupu i te wa e ora  ana  ia. I tona tai-tamarikitanga tae mai ki tona pakeketanga, e ai ki tana, i hohonu tona haere ki roto ki nga mahi a te ao,  a  te kikokiko a te rewera, ara  ki   te   kai-waipiro,  ki  nga  mahi i, me era tu mahi kino katoa. Mai ano ia o tona whakawai ui r, anga ki te whakapono pu ki a  Ihu   Karaiti   hei   Kaiwhakaora mona, kua kore rawa ona hiahia ki te kai-waipiro, a kua tu ko ia hei tino hoa pakanga ki nga mahi Maori katoa. ' Itemea ka u ia ki roto ki a Te Karaiti ka kore rawa ona wehi ki nga tohunga Maori ki nga atua Maori ki nga tapu   Maori. I te hahunga o tetahi rangatira nui o te Rarawa he  uaua  te kitea o tetahi tangata e maia ana ki te tango i te tupapaku me nga taonga i roto i te rua. he wehi pea kei poke.    Katahi  ka ki a Hone Mare, mana e mahi tana mahi.    I whakahaere  te mahi a te iwi i runga  i  nga  tikanga  katoa  onamata  o   te Maori mo te hahu tupapaku.    I whakaritea etahi tangata hei awhina i a Hone, me nga wahine hei tiaki i a ratou, hei taka kai ma ratou, hei whangai hoki ki te kai i nga ra e toru.   Ko aua tikanga Maori i takahia rawatia e Hone i runga i te ngakau marama, i te ngakau whakapono, hei whakaatu mana ki te iwi katoa kore rawa he mana o  te  mahi Maori  ki runga ki te tangata e whakapono pu ana ki a Ihu Karaiti, kore rawa hoki he mana o te tapu Maori ki runga i te tangata  e   haere ana i runga i te tapu o Ihowa.    Kahore ona wehi  ki  te  tohunga Maori ki nga atua Maori ranei.
I tetahi wa i rongo ia ki tetahi wahine e karanga ake ana, e aue ana, a tona omanga atu ki te awhina ka kitea te tohunga o tera kainga e haere ana ki te whare o te wahine ra, kia huna e ia ki reira tetahi kohatu tapu—he atua kikokiko pea—hei patu mana i taua whanau. Te omanga atu o Hone ku - ' : te tohunga, tangohia ana te kohatu ra i roto i tona ring. -ga, whiua atu ana ki te koraha, panaia atu ana te tohunga. Ko wai ranei te tangata o enei whakatipuranga e maia ki te pera? E rua nga kainga tupu o Hone Mare, ko Pukepoto, ko Pamapuria, a i te tuunga o nga Mihana ki aua takiwa i te tau 1919 i tae a-tinana ia ki aua Mihana e rua. He nui hoki te koa o tona ngakau ki nga kauwhau, i tona kitenga hoki i te ngakau nui o te iwi ki te whakarongo ki nga kupu tohutohu, kupu whakahe hoki, mo nga mahi Maori. I kite ano ia i te tau 1920. a ne nui rona hiahia kia tonoa ano

Maehe 1, 1922TE TOA TAKITINI                              7
he Mihana ki tona takiwa whakapumau ai i nga hua o era Mihana; kua whakaae hoki ratou ko tona whanau ma ratou tonu e utu nga raruraru, ara nga tikiti o nga kai-kauwhau. No wai ranei te he i kore ai e whakatutukitia taua whakaaro nui ona.
He nui tona hiahia kia kite ia i a Ratana, otiia i hemo atu ia i nga wiki i mua tata ake o te taenga atu o Ratana. I tuhituhi mai a Hone ki a au i a Tihema 1920 ui mai ki a au i oku whakaaro mo Ratana, mehemea he tohunga Maori ranei ia kaore ranei, notemea e hiahia ana etahi o ona whanaunga ki te haere ki te kawe i o ratou mate kia Ratana. Otira ki tona whakaaro pai ke atu te haere o Ratana ki a ratou he nui no nga mate kino e pa ana ki te iwi katoa.
I te mea kua kite ia e kore ia e ora ake i tona mate, he koroheke hoki, ka tuhituhi ia i tetahi pukapuka poroporoaki ki ana whanaunga, ka hainatia e ratou ko ana tamariki ake ki te aroaro o te J.P. (Tiei Pi) hei whakapumau i tana kawenata kei takahia e te iwi i muri i a ia. Koia nei taua kawenata, i tuhia i te 7 o Aperira, 1921:—" Na Hone Mare. He mihi poroporoaki ki te ao ka mahue, ki te iwi ki nga whanaunga ki nga tamariki me nga mokopuna. Hei konei e te iwi, e te whanau, e nga mokopuna, ka mahue nei koutou ki te ao-turoa e tu nei. E te whanau, oku whakatipuranga i muri i a au, e mau ki te taonga a nga tupuna; puritia te whakapono, atawhaitia te rawakore, kia mahaki te ngakau, 1 Timoti 6.12 "Whawhaitia te whawhai pai o te whakapono, hopukia atu te orangatonutanga."
2 Timoti 4.7, 8. Kua whawhaitia e ahau te whawhai pai, kua omakia taku omanga, kua rite i a au te whakapono." Kua hoki tenei au ki te kupu i whakatakotoria mai Kenehi 3,19. "He puehu hoki, ka hoki ano ki te puehu."
Toku matenga me rite ki to te rawakore. Kaua ahau e mauria ki roto i nga whare hui, me takoto ahau ki roto i te whare o taku kotiro whakamutunga.
E te whanau kaua te iwi e tukua kia raruraru moku. Puritia tenei korero aku, kia rua nga ra me tuku ahau ki te kopu o te whenua. Hiperu 11.22. "Na te whakapono a Hohepa i whakatakoto tikanga ai mo ona wheua." Na reira kaua koutou e raruraru ki tenei. Hei te wahi kei reira nei to koutou whaea me era o aku mokopuna, hei reira ahau. Ka whakapumautia e ahau tenei.

Maehe 1, 1922TE TOA TAKITINI                                  8
Nga mea i muri i ahau e tu ki te wahi e whai taitara ana koutou: kaua e aru mai i ahau. Kei whakatu tohu koutou ki runga i toku tinana mate : waiho i ta te Atua, he oneone me hoki te tinana ki reira. Kaati ano te tohu aroha ma koutou ki ahau ko te pupuri i nga korero o tenei kawenata, me toku whakaahua ka waihotia iho nei e ahau. Ruka 23:28. "Kaua ahau e tangihia, engari e tangi ki a koutou, kia koutou tamariki." Hiperu 9.16, 17." He ohaki hoki, te mea e whai-tikanga ai ko te matenga o te tangata nana i whakatakoto; kua mate hoki te tangata katahi ka whai mana te ohaki, kahore hoki e u i te mea e ora ana te tangata nana i whakatakoto." Hoani 19.22. "Ko taku i tuhituhi ai kua tuhituhia."
Whakatauki Maori "Tukutuku ki raro ki te hau, tama wahine." Ka whakapumautia e ahau tenei kawenata ki aku tamariki me nga mea e aroha ana ki ahau, hei pupuri i te pono kei whakahengia i muri i ahau, koia ka haina i o ratou ingoa ki raro iho nei."
Hone Mare (me era atu.)
I mohio a Hone kahore e kore tetahi tautohe nui mo runga i tona nehunga—ki Pukepoto ranei, ki Pama-puria ranei—koia i karangatia ai he Tiei Pi kia hainatia ai te pukapuka ki tona aroaro, hei whakapumau i ana kupu, hei awhina hoki i ana tamariki i muri i a ia. Kei te taha o tona hoa wahine e takoto ana tona tinana. Kua whiti atu ia i te mate ki te ora.
TIAPANA (Japan). Kei te rongo tatou ki te nui o tenei iwi o te Tiapani. Kua tauria to ratou tokomaha inaianei a kua kitea ko to ratou whakatoputanga e Whitu-tekau miriona. Ko to ratou whenua pakupaku noaiho Rahi ke a Nui Tireni i nga whenua katoa o te Tiapani. Kei te kaha rawa to ratou tipu. Kei te kaha hoki to ratou titiro haere i etahi wahi puare o te ao hei nohanga mo ratou. Koira tonu tetahi o nga take e hau nei te rongo ko te pakanga nui o te ao a muri nei kei waenganui i a Tiapani me etahi atu iwi o te ao.

Maehe, I, 1922TE TOA TAKITINI
TE TAUNGA O TE IWI MAORI, 1921.
No tera wiki i tae mai ai te ripota ki te Paremata, i kitea ai, ko te tokomaha o te iwi Maori i to 31 o nga ra o Maehe, 1921, e 52,751. Katahi ano ko tae ki tena rawa te tokomaha. Inakoa tirohia nga taunga o era atu tau, timata mai i te taunga tuatahi i te tau 1874, ara—
Te Tau            Te TokomahaTe Pikinga       Te Hekenga
187445,470
187843,595l875
188144,097502
188641,9692128
189141,99424
189639,8542139
190143,1433289
190647,7314588
191149,3442113
191649,776G8
192152,7512975
E ahua whakateka ana te ripoata ki te kaha rawa o te pikinga ake o te tokomana i te tauanga o te tau 1921 ki runga ake i to te tau 1916. a e whakapae ana na te mea i te ngaro etahi ki te pakanga i te tau 1916. Otira ki te whakaarohia e tatau, kaore i nuku rawa ake i te kotahi mano nga hoia Maori i haere ki te pakanga i mua atu i te taunga o te tau 1916; a ki te whakaarohia e 300 nga hoia Maori i mate atu ki te pakanga, a i nuku atu i te 1500 nga Maori i mate i nga mate aruta (influenza) i te tau 1918 tae mai ki te timatanga o te tau 1921, he mea miharo rawa te pikinga ake i te tau 1921, ara e 2975 te nukunga ki runga ake i te tau 1916. Ko
te tikanga ia kia heke iho. He tohu tenei kei te ora te iwi Maori, kei te nuku ake nga tamariki i whanau mai i nga tupapaku i mate atu. Kaore hoki ra he matapuna ke o te iwi Maori i waho hei whangai mai, penei i nga heke o te iwi pakeha e rere mai nei i tawahi.

10TE TOA TAKITINI                Maehe 1, 1922
Ki te wehehea te taunga o te tau 1921 i runga  i   nga rohe pooti Mema Maori, koia tenei te ahua—
Tai-Tokerau...13,098
Tai-Hauauru...18,351
Tai-Rawhiti...19,214
Waipounamu...2,088
52,571
Ko tetahi ahua wehewehenga e penei ana:— Nga tane...            27,908 Nga wahine        ...           24,843
Ko tetahi e penei ana—
Tamariki, i raro iho i te 15 tau         25,619 Pakeke, 15 tau ahu atu31,652
E ki ana nga tohanga o te pakeha, he tohu mate mehemea ka tokoiti iho nga wahine o tetahi iwi i nga tane. Ki te ata whakaarohia ia na e koutou ka kitea e tika ana ta ratau. Otira kei te whakatata haere te tokomaha o tetahi momo ki tetahi momo, a tena kei mua ake nei te wa e tauriterite ai, e tokomaha ake ai ranei ko nga wahine i nga tane.
Ko tetahi tohu pai ko te tokomaha o nga tamariki i raro iho i te 15 tau; ko te parekereke teru e tipu ai te iwi. Kei te ora te ngakau i nga tohu kua kitea iho nei kei te piki haere ake to tatau tokomaha; he tohu tenei note ora tinana. Kei te hua nga wahine, kei te pai ta ratau whakatipu i a ratau tamariki, kei te pai haere ake nga marae, nga whare noho; kei te tipu te ahuwhenua o te iwi, kei te manaakitia nga kura, kei te manaakitia nga kupu a te Atua.
Mo nga Tamariki kaha te Rewharewha; me kai i te
WOODS' GREAT PEPPERMINT CURE, 1/9, 2/9 patara

Maehe 1, 1922TE TOA TAKITINI
Te Aroha o Rangi-nui kia Papa-tua-nuku o Te Tau 1922
Mo te marama o Maehe ara o Poututerangi e toru tekau
ma tahi nga ra.
Ko Otamarakau te whetu e whakatakia ana i tenei
marama.
Nga whakaaturanga a te marama mo nga pai mo nga
kino o tenei marama i roto i nga ra e whitu.
 7.6.52 a.m.   He ua he hau.       C 20.8.13 p.m.   He pai.
O 13.10.44 p.m.   He pai• 29.0.33 am,   He pai.
1 Wenerei. Hoata Kua kitea-nutia te marama.    He ra pai mo te mahi kai.
2 Taite. Ouenuku. Whakahau te mahi. He po tuna.   I te ata ki te ra poupou he pai
3 Paraire. Okoro. He po tuna.    I te ra poupou ki te ra to he pai.[tuna.
4 Hatarei.   Tamatea Aio.   He pai tena ra mo te mahi
5 Ratapu.  Tamatea Whakapa.   He tawiri he rapu mo
6 Mane. Huna. Ka ngaro te kai i tenei ra.        [te tuna.
7 Turei. Ari (Ariroa) He ra pai. Me wero te mahi mo te tuna. Ka ki te tai i te ra poupou.
8 Wenerei. Maure. Mahia te kai i te awatea.
9 Taite.   Mawharu.   He ra pai. Pourakatia te mahi mo
10 Paraire. Ohua. He ra pai rawa tenei.[te koura.
11 Hatarei. Hotu. He ra kino. Kei te ngaru te moana. He po tuna.
12 Ratapu. Atua. He ra kino rawa whakahaehae.   Nga kai mataitai mo enei ra e wha.
13 Mane.   Turu.   Pakihi ana te tai te ra poupou, he ra pai, tiakina te inanga, te mataitai.
14 Turei. Rakau-nui. Ka rau nunui te marama, he aha
hoki kei tatahi![pai.
15 Wenerei. Rakau-matohi. Ka tohia te marama he ra
16 Taite. Takirau.    He ra pai tenei mo nga mahi katoa.
17 Paraire. Oike. I te ra poupou ki te ra to he pai.
18 Hatarei. Korekore-te-rawea. He ra kino tenei.
19 Ratapu. Korekore-hahani. Ahua ngawari tenei ra.
20 Mane. Korekore-piri-ki-Tangaroa.   Ka kai te tuna i waenganui po.[ra e toru.
21 Turei. Tangaroa-amua. He ika te kai me hi, i enei
22 Wenerei. Tangaroa-aroto. Ka tino pai mo te hi ka poupou te tau a te aho.
23 Taite. Tangaroa-kiokio.   Ka  pukohu a utu he tino tohu no te pai Ko nga hina o te Rotohenga.
24 Paraire. Otane. Ka pai tenei ra, ka kai hoki te tuna i te po. Tiakina te inanga.

TE TOA TAKITINIMaehe I, 1922
25 Hatarei. Orongonui   Ko te hekenga tenei o te inanga o Poututerangi.
26 Ratapu. Mauri. I te ata ki te ra poupou he pai, kua hinapouri inaianei.
27 Mane. Omutu. He ra kino tenei.[marama.
28 Turei. Mutu-whenua. He ra kino rawa, kua mate te
29 Wenerei. Whiro. Ka kohiti te marama he ra kino.
30 Taite. Tirea. Kei te kino tonu i te tireatanga (Kitea pakutia.)
31 Paraire. Hoata. Ka kitea nuitia te marama kua pai.
" Ka tau te hauku ki te oneone, ka tumeke te otaota me te ka-kano !"—P.H.T.
HE POWHIRI.
Ki nga iwi, ki nga reo, ki nga hapu, ki nga huihuinga tangata, o Aotearoa. Te Waipounamu, Wharekauri, me era atu moutere.
Tena koutou, nga morehu o te Iwi Maori, i raro i te maru o to tatou Ariki. He powhiri atu tena i a koutou, te iti, te rahi, kia tae a tinana mai koutou, ki te Tiriti O Waitangi, a te 28 o nga ra o Maehe, i te tau 1922. Ka whakatuwheratia a te 29 o nga ra o Maehe 1922, te whare hou o te manatunga o tatou tupuna, tae mai ki a tatou o tenei whakatupuranga, ara, te Tiriti O Waitangi. Kei konei nga take. Mauria mai hoki nga take kei a koutou na, e pa ana ki te Tiriti O Waitangi, mo tatou mo te Iwi Maori. Ka tae mai te Kawana a taua ra. Haere mai, mauria mai hoki ena o tatou aitua.
Heoi ano,
Ngapuhi, Ngatiwhatua, Te Rarawa, Aupouri. Hood P. Tane (Hekeretari)
Tiriti O Waitangi. Tihema 8th, 1922.Paihia, Bay of Islands
Mo nga Tamariki kaha te Rewharewha, me kai i te
WOODS' GREAT PEPPERMINT CURE, 1/9, 2/9 patara

Maehe, 1, 1922TE TOA TAKITINI
TE TIRITI O WAITANGI.
He whakamahara tenei ki nga tangata tango i Te Toa Takitini kia ata whiriwhiri i nga korero whakamarama a Apirana Ngata mo te Tiriti o Waitangi. Ahakoa reo pakeha, ahakoa reo Maori, kaore ano matou kia kite noa i tetahi whakarapopototanga o te Tiriti penei te takoto marama me ta Apirana. E pouri ana matou mo te kore e taea te perehi o taua whakamarama i te putanga kotahi, engari e kore e taea i te mea e rua-tekau-ma-rua katoa nga wharangi. E wha e rima ranei nga marama e haere ana nga korero mo te Tiriti i roto i ta tatou pepa. No reira tiakina paitia a koutou kape, a ka pau nga korero mo te Tiriti, whaka kawenatatia a koutou kape mo nga wa e takoto mai nei. Ko nga tangata e hiahia ana ki te tango kape o Te Toa Takitini rae tuku mai a ratou tono inaianei kia whiwhi ai ratou i nga whakamarama o te Tiriti. Kia tere te tuku mai i a koutou tono me nga hereni kei kore koutou e whiwhi. Ko te utu e ono hereni me te hikipene i te tau a raro, a ka piki atu mehemea he aroha tou ki ta tatou pepa. Kei a Aperira timata ai mo te Tiriti.
Nga Nama Ki Te Pepa.
Tera etahi tangata kei te nama ki te pepa. Ko etahi ka toru tau ko etahi ka rua he nui nga kotahi. Torutoru nei nga wha tau e nama ana. E te iwi kia aroha mai koutou. Utua mai a koutou nama. Mutu kau iho te perehi ka utu nga pakeha perehi, i ia marama i ia marama. Ko te tikanga me tae mai nga moni i te timatanga o te tau ka tuku atu ai te pepa mo tauatau. Kei pouri mai nga tangata nama roa ki te pepe ki tenei whakaatu, ara, koinei te kape whakamutunga kia koutou. Kua tae atu i roto i enei ra nga pire kia koutou whah,vV.- ii.ii ' ; utou nama. Ki te kore e whakaritea mai i roto i nga ra o Maehe kua mutu te rere atu o te pepa nei ki a koutou, i runga i te kupu a e tatou matua "He huruhuru te manu ka rere, he taro ka tu te piko o to whakairo."
Mo te Puru me kai i te
WOODS' GREAT PEPPERMINT CURE, 1/9, 2/9 patara.

\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_\_TE TOA TAKITINIMahee 1, 1922
Te Rau Tau O Te Weteriana.
No te tau 1822 ka timata mai te Hahi Weteriana ki Nui Tireni Kei te hui te iwi pakeha ki Akarana i nga ra whakamutunga o Pepuere ki te whakanui i taua ra.     E toru-rau e rua-tekau-ma rima nga  mangai  o  ia  wahi  o ia  wahi  kei Akarana e hui ana.    Ko etahi o nga mangai no Ingarangi ra no, ko etahi no Amerika,  ko etahi no Ahitereria.    He nui nga take e whakahaeretia mai nei e ratou, ara mo nga tikanga  e piki   haere  ai  nga  mahi  pai  a taua Hahi.    Kei te whakaarohia he Kareti nui he kura Minita hoki e to   ratou runanga.    Kei te kohi katoa hoki  te   Hahi  i  tetahi   tahua moni hei oranga mo nga mahi kia tae ki te £45,000.     Ko te moni kua eke inaianei kei te £35,534.
Kei nga ra o Maehe te hui mo te wahanga ki te iwi Maori. I te reta mai a Rev. H. Renata e whakaatu mai ana ia hei te 7 me te 8 o Maehe te Hui nui o te Hahi ki Whanga-roa, mo te whakatakoto kohatu turanga Whare-karakia kohatu ki Kaeo, whakamaharatanga ki te unga mai o te Rongo-pai i nga Mihinare toa, maia, manawanui Ka hurahia hoki te kohatu whakanohonoho i whakaarahia e nga Maori hei tohu ki te wahi pu i kauhau ai a Rev Hamiora Rii. Haere mai kia kite kia mihi. Ka heke mai te tima S.9. Ngapuhi i Akarana a te 6 o Maehe, te uta e £4 ki Kaeo me te kai me te hoki. Kia ora e nga hoa o te Hahi Weteriana. Tatou tatou i roto i enei ra e whakanuia nei te ekenga o to koutou kaumatuatanga ki te 100 tau ki Nui Tireni nei. Ma te Atua koutou e manaaki nui i roto i a koutou mahi katoa.
" He Huruhuru Te Manu Ka Rere."
Manihera Waititi 20/-, Totorewa Green 6/6, Hoani Taare 12/6, Geo. Ebbett 21/- (Awhina), Mrs. Nepe 10/-, Tamarehe Waewae 6/6, Hauwai Tiakiwai 6/6, Paora Noho 6/6, Pakitu Wharekiri 6/6, Peta Pakuku 6/6, Te Mana Tutawake 20/- (Awhina), H. R. H. Balneavis 20/-Te Waha Pango 20/- (Awhina), Keremeneta Waihape 6/6, Te Whakaranu Pouaka 6/7, K. H. Kamau 6/6
Kia ora koutou katoa. Kia nui ake te ora ki nga Kai-awhina. Ko te utu mo te pepa i te tau 6/6. Ko raro tera. Ma te nui o to aroha ki nga korero o te pepa ka whakaneke ake ai to hereni. Ko te kupu "awhina" i muri i te ingoa he whakaatu, tera moni katoa he mea tuku mai mo te tau kotahi.
Kei te tahi o nga ra o te marama ka puta te pepa. Ki te kore e tikina atu te pepa i te poutapeta i roto i nga ra 14, kua whakahokia mai taua pepa ki te tari.
Me penei a waho o nga reta tuku mai: Te Toa Takitini. Box 300 Hastings.
HART * Co., Printers, Hastings.